Czym zajmuje się andrologia?

Andrologia zajmuje się profilaktyką, diagnostyką i leczeniem chorób męskiego układu rozrodczego. Obejmuje zarówno problemy wpływające na płodność, jak i zaburzenia seksualne czy schorzenia jąder i moszny. Już podczas pierwszej wizyty androloga pacjent przechodzi szczegółowy wywiad oraz badanie przedmiotowe. Pozwala to ustalić plan dalszej diagnostyki oraz dobrać metody leczenia dostosowane do indywidualnych potrzeb.

Przeczytaj również: Ile kosztuje powiększenie piersi?

Czym konkretnie zajmuje się andrologia

Zakres andrologii obejmuje niepłodność męską, zaburzenia erekcji, choroby prącia, moszny i jąder, a także zaburzenia hormonalne, przewlekłe stany zapalne oraz wady wrodzone układu płciowego. Specjalista ocenia problem w ujęciu klinicznym i laboratoryjnym, łącząc dane z badania pacjenta z wynikami analiz. Ponieważ trudności z poczęciem dotyczą coraz większej liczby par, szczególna uwaga kierowana jest na diagnozę przyczyn obniżonej jakości nasienia oraz na czynniki środowiskowe i genetyczne, które mogą wpływać na płodność.

Przeczytaj również: Jakie są najważniejsze czynniki wpływające na sukces indywidualnego leczenia uzależnień?

Diagnostyka andrologiczna: od wywiadu do badań specjalistycznych

Proces diagnostyczny rozpoczyna się od dokładnego wywiadu i badania fizykalnego. Lekarz ocenia rozwój cech płciowych, stan prącia i jąder, obecność żylaków powrózka nasiennego oraz ewentualne cechy stanu zapalnego. Następnie zlecany jest seminogram, czyli analiza nasienia, która pozostaje standardem referencyjnym w rozpoznawaniu niepłodności męskiej. Badanie wykonuje się zgodnie z wytycznymi WHO i obejmuje m.in. ocenę objętości ejakulatu, koncentracji, ruchliwości i morfologii plemników.

Przeczytaj również: Czy prostowanie zębów wpływa tylko na estetykę, czy ma również korzyści zdrowotne?

W razie potrzeby seminogram uzupełnia się o test fragmentacji DNA plemników, ocenę stresu oksydacyjnego oraz posiew nasienia. Równolegle wykonuje się badania hormonalne, w tym LH, FSH, testosteron całkowity, a w wybranych sytuacjach także prolaktynę, estradiol i TSH. Interpretacja wyników odzwierciedla funkcjonowanie osi podwzgórze przysadka gonady oraz pomaga wykryć hipogonadyzm lub zaburzenia spermatogenezy.

Istotnym uzupełnieniem są badania obrazowe. USG moszny pozwala ocenić wielkość i strukturę jąder, wykryć torbiele, guzy, wodniaki i żylaki powrózka nasiennego. W razie wskazań wykonuje się USG dopplerowskie lub TRUS, które ułatwiają rozpoznanie niedrożności dróg wyprowadzających nasienie. U pacjentów z ciężkimi zaburzeniami nasienia rozważa się diagnostykę genetyczną, w tym analizę kariotypu, badanie mikrodelecji chromosomu Y oraz mutacji genu CFTR. Uzupełniająco ocenia się czynniki stylu życia, ekspozycję zawodową na toksyny, palenie tytoniu, alkohol oraz choroby współistniejące, ponieważ mają one bezpośredni wpływ na płodność i zdrowie seksualne.

Nowoczesne narzędzia badawcze w andrologii

Postęp nauk biomedycznych wnosi do andrologii metody, które precyzyjniej wyjaśniają przyczyny zaburzeń. Coraz częściej wykorzystuje się technologie omiczne, takie jak genomika, epigenomika, transkryptomika i metabolomika. Badania asocjacyjne całego genomu i epigenomu pozwalają określić, jaki wpływ na płodność mają konkretne warianty genetyczne oraz modyfikacje epigenetyczne. Co więcej, koncepcja ekspozomu poszerza klasyczne spojrzenie na relację między genomem a środowiskiem. Obejmuje ona analizę wszystkich ekspozycji środowiskowych, które oddziałują na organizm w ciągu całego życia, na przykład zanieczyszczeń powietrza, substancji endokrynnie czynnych, diety czy przewlekłego stresu. Dzięki temu lekarz może lepiej łączyć parametry biologiczne z rzeczywistymi warunkami życia pacjenta i dokładniej planować terapię.

Metody leczenia dopasowane do przyczyny

Terapia zależy od rozpoznania i zwykle łączy postępowanie zachowawcze z leczeniem zabiegowym, jeśli jest to konieczne. W zaburzeniach erekcji podstawą są inhibitory PDE5, modyfikacja stylu życia, leczenie chorób towarzyszących oraz w wybranych przypadkach psychoterapia czy urządzenia próżniowe. W hipogonadyzmie stosuje się terapię hormonalną, a w infekcjach układu moczowo płciowego odpowiednio dobrane antybiotykoterapie. Chirurgia andrologiczna obejmuje m.in. korekcję żylaków powrózka nasiennego, leczenie wodniaka jądra, stulejki czy rekonstrukcję drożności nasieniowodów.

W niepłodności męskiej wykorzystuje się także metody rozrodu wspomaganego, takie jak IUI, IVF i ICSI, a w przypadku braku plemników w ejakulacie stosuje się techniki ich pozyskiwania, na przykład TESE lub microTESE. Gdy zaawansowane zaburzenia erekcji nie odpowiadają na leczenie farmakologiczne, skuteczną opcją pozostaje implantacja protez prącia. Doświadczone ośrodki wykonują nawet około 70 operacji wszczepienia implantów ciał jamistych prącia rocznie, dzięki czemu procedura ma przewidywalne wyniki i wysoką satysfakcję pacjentów, niezależnie od przyczyny dysfunkcji.

Dlaczego prawidłowa diagnostyka ma kluczowe znaczenie

Im szybciej zostanie postawione trafne rozpoznanie, tym większa szansa na skuteczne leczenie i poprawę jakości życia. Nowoczesna diagnostyka łącząca standardowe badania z technologiami omicznymi i oceną ekspozomu zwiększa skuteczność terapii oraz pozwala zapobiegać nawrotom problemów. Andrologia korzysta dziś z najbardziej innowacyjnych osiągnięć medycyny, a ich właściwe zastosowanie przekłada się na lepsze wyniki leczenia, płynne planowanie terapii i realne wsparcie dla pacjentów oraz ich partnerek.